یکی از قراردادهای مهم و حیاتی در هر کسب و کار تجاری، قرارداد محرمانگی است. شما با انعقاد قرارداد محرمانگی یا عدم افشای اطلاعات در واقع یک تمهید حمایتی کارآمد را در راستای حفظ اطلاعات مهم خصوصا دانش فنی و نوآوریهای موجود در کسب و کارتان به کار میگیرید و امکان توسعه تجارت خود را به صورت امن افزایش میدهید. قرارداد محرمانگی به دارندهی اطلاعات محرمانه احساس امنیت میدهد و اثبات نقض حق رخ داده همچنین مطالبه خساراتی که به دنبال افشای اطلاعات محرمانه رخ میدهد را تسریع و تسهیل مینماید.
در قرارداد عدم افشای اطلاعات، طرفین با تعیین دقیق دایره اطلاعات محرمانه، تعیین استثنائات و تعیین اشخاص مشمول تعهد عدم افشا و بازه زمانی مورد نظر، خود را از اقامه دعوی و توقف احتمالی در جریان اجرای قرارداد تجاری مصون نگه میدارند و سبب صرفه جویی زمانی، مالی و مدیریت ادعا خود میشوند در واقع هزینه معاملاتی طرفین کاهش مییابد. برای مثال مالک علامت تجاری و یا مالک یک اختراع بدون انعقاد قرارداد محرمانگی نباید اقدام به انعقاد قرارداد لیسانس یا فرانچایز نماید؛ چرا که بدون اطمینان از عدم افشای آنها انعقاد این قراردادها به مثابه اعطای رایگان تمامی داراییهای تجاری خویش است.
تعریف قرارداد محرمانگی
در قرارداد محرمانگی یا عدم افشای اطلاعات (Non-disclosure agreement) که به اختصار به آن NDA نیز گفته میشود، یک طرف قرارداد در برابر طرف دیگر متعهد میشود تا اطلاعات مربوط به او را محرمانه نگه دارد و از آن به سود خود یا دیگری استفاده ننماید. البته شایان توجه است که میتوان قرارداد محرمانگی را به صورت یک تعهد دوطرفه و متقابل نیز تنظیم و منعقد کرد که بر اساس آن هر دو طرف متعهد به حفظ محرمانگی و عدم افشای اطلاعات تبادل شده فیمابین طرفین شوند.
اولین پرسشی که مطرح میگردد این است که چه اطلاعاتی محرمانه محسوب میشوند؟
اطلاعات محرمانه شامل هر نوع اطلاعات یا داده است که از سوی افشا کننده یا به نمایندگی از مالک اطلاعات، به دریافت کننده اطلاعات داده میشود. این اطلاعات دربرگیرنده داده های شغلی، تجاری یا تخصصی مربوط به هدف مورد نظر است که به صورت شفاهی، بصری یا هرگونه دیگری قابل انتقال میباشند البته به جز اطلاعاتی که آشکارا ماهیت غیر محرمانه دارد.
بنابراین اطلاعات محرمانه در واقع همان اسرار خصوصی یا تجاری هستند و به واسطه رابطه حرفهای در اختیار صاحبان حرفه و یا اشخاص قرار میگیرد که با توجه به نوع اطلاعات برای حفظ محرمانگی آنها اقدامات معمول و متعارفی صورت میپذیرد.
ارکان مهم قرارداد محرمانگی
1_ اولین عنصر مهم در قرارداد NDA که میتواند قرارداد شما را به یک دردسر بزرگ و یا چتر حمایتی اطلاعات محرمانه تبدیل نماید، موضوع قرارداد است. موضوع قرارداد باید دقیق و صریح تبیین شود تا بتواند به درستی محدوده حقوق و تکالیف طرفین را مشخص نماید.
اطلاعات محرمانهای که موضوع قرارداد است باید به وضوح معین شوند و از به کار بردن عبارات کلی پرهیز شود زیرا ممکن است دریافت کننده اطلاعات ادعا نماید که آنچه افشا شده در محدوده موضوع قرارداد نبوده است؛ با این حال در بسیاری از قراردادهای عدم افشای اطلاعات، به نفع صاحب اطلاعات است که از عبارات تمثیلی استفاده کند و به وضوح تمام مصادیق اطلاعات محرمانه را به طور حصری مشخص نکند برای مثال ذکر شود «کلیه اطلاعات راجع به موضوع نحوه فروش و بازاریابی و هر آنچه بدان ارتباط دارد و غیره، بخشی از موضوع قرارداد است.»
نکته: در راستای اثبات قراردادن اطلاعات در اختیار دریافت کننده اطلاعات، باید در این خصوص صورت جلسهای تنظیم شود تا متعهد به دریافت اطلاعات اقرار نماید.
2_ اطلاعات مذکور در قرارداد NDA باید دارای منافع موجه برای طرفین باشد به نحوی که حفظ و حمایت از اطلاعات محرمانه موضوع قرارداد، مهم، رقابتی و دارای ارزش اقتصادی باشد.
3_ مدت قرارداد محرمانگی با توجه به نوع اطلاعات محرمانه میتواند معین و یا نامعین باشد در حقوق ایران اگر تعهد به محرمانه نگه داشتن اطلاعات را تا مدتها پس از قرارداد محرمانگی نیز ذکر کنیم با توجه به اصل آزادی قراردادها (ماده 10 مدنی) شرط صحیحی است؛ لیکن اگر قرارداد محرمانگی را بدون مدت تنظیم نماییم با پایان مدت ارتباط قراردادی، قرارداد عدم افشای اطلاعات نیز به پایان میرسد که البته اگر این اطلاعات محرمانه، تجاری محسوب شوند دارای ضمانت اجرای کیفری است که در ادامه شرح داده میشود.
ضمانت اجرای مدنی نقض قرارداد محرمانگی
در صورت تخلف دریافتکننده اطلاعات میتوان ضمانت اجرای این نقض را تحت دو عنوان مسئولیت قراردادی و غیر قراردادی (مدنی) در نظر گرفت.
الف) مسئولیت قراردادی: نقض تعهد محرمانه نگهداشتن اطلاعات از مصادیق تخلف از شرط فعل است بنابراین مالک اطلاعات میتواند بر اساس ماده 237 قانون مدنی گیرنده اطلاعات را ملزم به رعایت شرط کند و در صورت عدم امکان، قرارداد را فسخ و مطالبه خسارات نماید.(ماده 239 قانون مدنی)
اما بهترین ضمانت اجرای قراردادی در قرارداد عدم افشای اطلاعات، جبران خسارت نقض قرارداد به وسیله تعیین وجه التزام است. چرا که حق فسخ با توجه به ماهیت موضوع قرارداد که همان اطلاعات محرمانه است، ضمانت اجرای سریع و بازدارنده ای نبوده و نمیتواند حمایت مناسبی را از مالک اطلاعات به عمل آورد. پس نمیتوان صرفا به حق فسخی که در قرارداد ذکر مینماییم، اکتفا کنیم.
همچنین با عنایت به اینکه مسئولیت مادی ناشی از نقض تعهدات عدم افشا از جمله اثبات خسارت و میزان آن در فرآیندهای اجرا دشوار و زمانبر است، مناسب است در قرارداد مبلغی را جهت جبران خسارت عدم انجام و نقض تعهد به عنوان ضمانت اجرای قراردادی ذکر نمود که در واقع همان تعیین وجه التزام قراردادی است.
ب) مسئولیت غیر قراردادی(مدنی) : در صورت عدم پیش بینی ضمانت اجرای فوق الذکر در قرارداد محرمانگی، باید به سراغ اثبات قصور و بیاحتیاطی افشاکننده اطلاعات در نقض محرمانگی اطلاعات ارائه شده برویم و پس از آن در مرحله بعد باید خساراتی را که به واسطه این نقض به وجود آمده اثبات نماییم و در مرحله آخر باید رابطه سببیت میان افشا اطلاعات محرمانه و خسارات به وجود آمده به اثبات برسد که طی نمودن هریک از این مراحل مستلزم صرف وقت و هزینه بسیار است. البته در راستای جلوگیری از گسترش این نقض، مالک اطلاعات میتواند درخواست دستور موقت(ماده310 قانون آیین دادرسی مدنی) را طرح نماید.
ضمانت اجرای کیفری نقض قرارداد محرمانگی
در صورت تجاری بودن اطلاعات محرمانه پس از افشای آن توسط دریافت کننده اطلاعات محرمانه، به استناد ماده 75 قانون تجارت الکترونیک و جز (1) بند «ک» ماده 45 قانون نحوه اجرای سیاستهای کلی اصل 44 قانون اساسی مصوب 1386/11/08 با اصلاحات و الحاقات بعدی مبنی بر «ممنوع بودن کسب و بهرهبرداری غیرمجاز از هرگونه اطلاعات رقبا در زمینه تجاری و فنی و نفع خود افشاکننده به تحمل حبس تعزیزی 6 ماه تا 2 سال و جزای نقدی محکوم میگردد.»
نکته حائز اهمیت این است که گیرنده اطلاعات محرمانه نسبت به کارکنان خود متعهد است و باید به آنها دستورات لازم و کافی نسبت به تعهد ناشی از قرارداد محرمانگی را دهد. در غیر اینصورت اگر افشایی از طرف کارکنان ایشان صورت گیرد او در جایگاه کارفرما مسئول خواهد بود مگر اینکه اثبات کند احتیاطهای لازم را به انجام رسانده است.
استثنائات قرارداد محرمانگی
موارد ذیل از شمول قرارداد محرمانگی خارج است:
1. افشای اطلاعات محرمانه پیش از قرارداد محرمانگی.
2. الزام گیرنده اطلاعات محرمانه به افشای آن ها به موجب قانون.
3. در دسترس عموم بودن اطلاعات محرمانه.
4. اطلاعات محرمانه از راههای مستقلی مانند تحقیق به دست آمده باشد.
5. اطلاعات محرمانهای که توسط شخص ثالث فاقد تعهد به حفظ محرمانگی برای دریافتکننده اطلاعات افشا شدهاند.
6. اطلاعاتی که توافق شوند خارج از قرارداد هستند.
7. اطلاعات محرمانهای که مقام صالح قانونی حکم به افشای آنها داده باشد.
چرا تنظیم قرارداد محرمانگی ضروری است؟ + نمونه قرارداد محرمانگی
در دنیای کسبوکار امروز، اطلاعات محرمانه و دانش فنی و نوآوریها، ستون فقرات ارزشآفرینی و مزیت رقابتی شرکتها به شمار میروند. تصور کنید سالها برای توسعه یک فناوری، خلق یک محصول منحصربهفرد یا تدوین استراتژیهای بازاریابی اختصاصی زمان و سرمایه صرف کردهاید؛ آیا بیمقدمه حاضر به افشای آنها هستید؟
قرارداد عدم افشای اطلاعات (NDA)، نه تنها یک سند حقوقی، بلکه سپر دفاعی قدرتمند شما در برابر سوءاستفادههای احتمالی است. این قرارداد، با تعریف دقیق دایره محرمانگی، تعیین اشخاص مشمول و بازه زمانی تعهد، یک چارچوب حقوقی مستحکم ایجاد میکند که به شما امکان میدهد با آسودگی خاطر، اطلاعات حیاتی کسبوکارتان را با شرکا، سرمایهگذاران یا حتی کارمندان خود به اشتراک بگذارید، بدون اینکه نگران افشای آنها باشید. این نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت است برای هر کسبوکاری که به دنبال رشد پایدار و حفظ ارزشهای خود در بازاری رقابتی است.
در لگاتک، ما با تخصص حقوقی خود، صفر تا صد تنظیم قرارداد محرمانگی را برای شما انجام میدهیم تا با خیالی آسوده، از اطلاعات ارزشمند خود محافظت کرده و مسیر توسعه تجارتتان را هموار سازید. همین امروز با ما تماس بگیرید و با مشاوره متخصصین ما، بهترین و کارآمدترین NDA را برای کسبوکارتان تنظیم کنید.
توافقنامه محرمانگی و عدم افشای اطلاعات (NDA)
توافقنامه محرمانگی (NDA) ابزاری کلیدی برای حفاظت از اطلاعات حساس کسبوکار است. با استفاده از نمونه آماده و قابل تنظیم ما، میتوانید به سرعت و بهراحتی، فرآیند امضای قراردادهای محرمانگی را انجام دهید و امنیت اطلاعات خود را تضمین کنید. این محصول مناسب مدیران، وکلا و هر کسبوکاری است که اهمیت زیادی برای حفاظت از اسرار تجاری قائل است.